Het is de afgelopen dagen eindelijk lente buiten. De zon schijnt, de terrassen zitten vol, overal zie je mensen buiten. En misschien geniet je daar ook wel van. Misschien vind je de lente en zomer heerlijk.
Maar heb je ook weleens momenten zoals deze?
- Je loopt door het centrum en ziet collega’s op een terras zitten. Ze hebben je niet uitgenodigd. Direct die gedachte:
“Ze willen me er duidelijk niet bij hebben. Ze vinden me vast saai.” - Of een vriend stuurt een foto van een picknick in het park. Je ziet bekende gezichten. Jij bent er niet bij. Die paniek:
“Ze hebben me bewust niet gevraagd. Ik hoor er niet bij.” - Of een collega vraagt: “We gaan zo naar buiten, ga je mee?”
Jij: “Oh, ik moet dit nog even afmaken…”
Later die dag die stem in je hoofd:
“Nu denken ze vast dat ik ze niet leuk vind. Ze vragen me nooit meer.” - Of je bent naar een terras geweest. Je was wat stiller dan anders. Thuis analyseer je elk gesprek:
“Waarom zei ik dat? Ze vonden me vast raar. Ik had meer moeten zeggen. Ze willen vast niet meer met me afspreken.”
Herkenbaar?
Dan kan het zijn dat je te maken hebt met Rejection Sensitive Dysphoria (RSD).
En dat mooie weer? Dat kan RSD soms extra uitdagend maken.
Waarom de lente en zomer RSD kunnen triggeren
In de winter gebeurt veel sociaal contact binnenshuis, privé. Maar zodra de zon doorbreekt, verandert er iets. Sociale connecties worden zichtbaar.
En voor iemand met RSD betekent dat: meer momenten waarop je brein “bewijs” kan vinden van afwijzing.
Dit is wat er kan gebeuren:
1. Meer zichtbare uitsluitingen (of wat zo voelt)
In de winter mis je misschien een borrel. Maar je ziet het niet. In de lente loop je langs het terras waar collega’s zitten. Je ziet het. Direct. In de lente loop je langs het terras waar collega’s zitten. Je ziet het. Direct. Of je scrollt door social media en ziet groepsfoto’s van vrienden in het park. Foto’s waar jij niet op staat.
En je RSD-brein verzamelt “bewijs”:
- “Ze hebben me niet gevraagd”
- “Ze willen me er duidelijk niet bij”
- “Ik hoor er niet bij”
Het maakt niet uit dat ze misschien spontaan besloten hebben. Of dat je het vorige weekend wel bij was. RSD houdt geen genuanceerde boekhouding bij. RSD houdt score van afwijzingen.
2. Spontaniteit laat geen tijd voor emotieregulatie
Bij ADHD helpt voorbereiding enorm om emoties te reguleren. Je kunt jezelf voorbereiden, nadenken over hoe je wilt zijn, ruimte maken voor je gevoelens. Maar spontane uitnodigingen geven die tijd niet:
“Ga je mee naar het terras?”
In de paar seconden dat je moet beslissen, gebeurt er van alles:
Wil je mee? Ja. Maar ook paniek. Wat als je niets te zeggen hebt? Wat als ze je raar vinden?
Je aarzelt te lang…
En dan:
Je zegt nee → Direct die stem: “Nu vinden ze me vast ongezellig. Ze vragen me nooit meer.”
Je zegt ja → De hele tijd dat stemmetje: “Ik ben vast te stil/te druk/te veel.”
En als je thuis bent? Uren analyseren. Elk gesprek herkauwen. Elk moment waarop je “fout” was zoeken. Dit is typisch voor emotieregulatie bij ADHD: je brein kan moeilijk in het moment reguleren. Het overcompenseert door achteraf alles tot in detail te analyseren, op zoek naar wat je fout deed.
3. Het ‘bevestigings-mechanisme’
Meer sociale activiteit = meer momenten waarop je niet overal bij bent.
En bij RSD wordt elk van die momenten geen neutraal feit, maar bevestiging:
- Foto van een uitje → “Ze willen me niet”
- Collega’s gaan naar buiten, jij niet mee → “Ik hoor er niet bij”
- Vriend zegt af → “Hij vindt me vast vervelend”
Je brein zoekt naar patronen. En bij RSD is het patroon dat het zoekt: afwijzing.
Zelfs als 9 van de 10 keer alles goed gaat, onthoudt je brein die ene keer dat je er niet bij was.
4. Emotionele intensiteit zonder rem
Bij ADHD is de emotionele reactie vaak sneller dan de rationele rem. Je voelt iets met extreme intensiteit voordat je rationele brein kan zeggen: “Wacht, is dit wel zo?”
In de lente, met meer sociale prikkels, betekent dat:
- Je ziet collega’s op een terras → Direct die gedachte: “Ze hebben me niet uitgenodigd” (voordat je kunt denken: “dit was misschien spontaan”)
- Je krijgt een spontane uitnodiging → Direct die paniek (voordat je kunt denken: “dit is gewoon aardig bedoeld”)
- Je bent stil geweest in een groep → Direct die zekerheid dat ze je saai vonden (voordat je kunt denken: “misschien vond niemand het raar”)
Dit is niet overdrijven. Dit is hoe een ADHD-brein werkt: emotie eerst, ratio later. En tegen de tijd dat je ratio aankomt, heeft de emotie al een heel verhaal geschreven.
Wat is RSD eigenlijk?
RSD staat voor Rejection Sensitive Dysphoria. Het komt vaak voor bij mensen met ADHD (onderzoek laat zien dat het tussen de 70-99% voorkomt).
Het betekent dat je brein intense emotionele pijn kan ervaren bij (waargenomen) afwijzing of kritiek.
Belangrijk woord: waargenomen.
Want die afwijzing hoeft niet eens echt te zijn.
Soms interpreteert je brein neutrale situaties als afwijzing:
- Iemand reageert wat later → “Ze wil niet meer met me praten”
- Een vriend zegt af → “Hij vindt me saai”
- Je wordt niet uitgenodigd voor iets → “Ze willen me er niet bij”
Het kan heel echt voelen. Heel zeker. Heel overweldigend.
En vaak blijkt het later niet te kloppen. Die vriend was gewoon druk. Die collega’s besloten het spontaan. Die persoon had je bericht gewoon nog niet gezien.
Maar op het moment zelf voelt het als een waarheid.
Hoe RSD zich kan uiten
Misschien herken je sommige van deze patronen (niet allemaal, en dat hoeft ook niet):
- Je vermijdt soms uitnodigingen uit angst dat je toch niet echt welkom bent.
- Je analyseert gesprekken of situaties achteraf tot in detail.
- Je voelt je schuldig als je niet “genoeg geniet” van het mooie weer.
- Je vergelijkt jezelf met anderen die wel altijd iets leuks lijken te doen.
- Je verontschuldigt je soms voor dingen die helemaal geen probleem zijn.
- Je voelt je af en toe buitengesloten, ook al weet je rationeel dat dat niet zo is.
En misschien denk je dan:
“Waarom ben ik zo? Waarom kan ik niet gewoon ontspannen?”
Maar de waarheid is: je brein werkt anders. En dat is geen fout.
Bij ADHD zijn sommige hersengebieden die betrokken zijn bij emotieregulatie anders ontwikkeld. Daarom kan je amygdala (het deel dat gevaar detecteert) sneller en heviger reageren op sociale signalen.
Het is niet dat je overdrijft of te gevoelig bent.
Dit is hoe jouw brein werkt. En daar mag je begrip voor hebben.
Wat kun je ermee?
RSD verdwijnt niet. Maar je kunt leren het te herkennen en ermee om te gaan.
Als je die paniek voelt opkomen, probeer dan dit:
De “Feit vs Verhaal” check
1. Wat is het feit?
“Ik loop langs een terras met collega’s.”
“Ik zie een foto van een uitje waar ik niet bij ben.”
2. Wat is mijn verhaal?
“Ze willen me er niet bij hebben.”
“Ze vinden me niet leuk genoeg om uit te nodigen.”
3. Zou dit mijn RSD kunnen zijn?
Als het gevoel heel intens en zeker aanvoelt, kan het je RSD-alarmsysteem zijn.
Je hoeft het gevoel niet weg te duwen of te negeren. Maar door te herkennen “dit zou mijn RSD kunnen zijn”, creëer je wat ruimte.
Ruimte waarin het okay is om:
- Niet van drukke terrassen te houden
- Liever rustige plekken op te zoeken
- Soms nee te zeggen tegen spontane uitnodigingen
- De lente soms ook overweldigend te vinden.
Je hoeft niet op dezelfde manier te genieten als anderen.
En nu?
RSD is te leren managen.
Niet door jezelf te forceren om “minder gevoelig” te zijn, maar door:
- Te begrijpen hoe jouw brein werkt.
- Patronen te leren herkennen voordat ze je isoleren.
- Strategieën te ontwikkelen die bij jouw brein passen.
- Mildheid te ontwikkelen voor jezelf (in plaats van zelfkritiek).
In ons traject ADHD-Emoties richten we ons specifiek op RSD en emotieregulatie.
We weten hoe eenzaam RSD kan voelen. We weten dat de lente soms uitdagend kan zijn, ook al is het mooi weer. En we weten dat het anders kan.
Niet door jezelf te veranderen, maar door je brein te leren begrijpen.
Wil je weten of we je kunnen helpen?
👉 Bekijk hier informatie over ons traject: https://adhdemoties.nl/aanbod
👉 Of boek een gratis kennismakingsgesprek van 30 minuten: https://adhdemoties.nl
In dat gesprek kijken we samen of ons traject bij jouw situatie past en wat jij nodig hebt.
Geen verplichtingen. Gewoon een gesprek.
RSD kan zich isolerend voelen. Maar je bent niet de enige die dit ervaart. En het hoeft niet altijd zo intens te blijven.
Heb je vragen? Stuur ons een bericht via www.adhdemoties.nl/contact
0 reacties